Self Ałare

design 3d

Książka i seria typograficznych plakatów o dziwnościach funkcjonowania w przestrzeni pomiędzy językami.

Każdy plakat opiera się na polsko-japońskiej grze językowej. To rebusy, do odczytania których wymagana jest znajomość obydwu języków; dla pozostałych tekst w rogu wyjaśni zarówno sens żartu, jak i tło językowo-kulturowe. Z definicji niezrozumiałe i nieczytelne dla większości odbiorców, stanowią formę anty-plakatu i anty-żartu.

Żaden dowcip, wymagający wyjaśnienia, nie stanie się po nim śmieszny; tu posłużyły jako narzędzie zobrazowania, na czym polega trudny do wytłumaczenia stan zawieszenia pomiędzy dwoma językami, wywodzącymi się z odmiennych kręgów kulturowych.

W trakcie pracy nad książką nieoczekiwanie zmarł mój ojciec, co zmieniło tor projektu: z opowieści o językach stato się także zapisem “mojej Japonii”, którą ojciec bezwiednie reprezentował.

Plakatom towarzyszy książka zawierająca autobiograficzne eseje, skoncentrowane wokół tematyki wpływu języka na kształtowanie relacji z rodziną i otoczeniem. Poza reprodukcjami plakatów, eseje przeplatane są fotografiami z podróży oraz skanami niewykorzystanych pocztówek, zebranych w trakcie porządkowania mieszkania ojca.

*Zbitek zwrotu „self-aware” (ang. samoświadomy) i japońskiego słowa 哀れ [ałare], oznaczającego stan głębokiego poruszenia emocjonalnego, ale też litość, współczucie, żal, patos, melancholię.

Dyplom magisterski na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Wydrukowano na papierze Gmund Hanf 100%

Druk: Cerasus

Oprawa introligatorska: zgub._

Self Ałare

Zbitek zwrotu „self-aware” (ang. samoświadomy) i japońskiego słowa 哀れ [ałare], oznaczającego stan głębokiego poruszenia emocjonalnego, ale też litość, współczucie, żal, patos, melancholię.

aj ten 父 [cici]

父 [cici] oznacza ojca. Całość, czytana po japońsku, brzmi podobnie do アイデンティティ [ajdentiti], identity. W języku japońskim nie ma dokładnego tłumaczenia słowa „tożsamość”. Z tego powodu używa się słowa zapożyczonego z angielskiego.

もの [mono] no trudno

もののあわれ [mono no ałare] to jedna z zasad estetyki japońskiej, często uważana za nieprzetłumaczalną. Określa stan reflekcji nad ulotnością rzeczy, w szczególności zjawisk przyrody, oraz związaną z porami roku cykliczną naturą przemijania i narodzin. W stanie tym zawiera się melancholia, ale też rozpoznanie i akceptacja faktu, że właśnie w przemijalności i nietrwałości tkwi istota piękna.

記 j w 憶 [kij w oku]

記憶 [ki’oku] oznacza pamięć lub wspomnienia.

人・人間・お側 [hto/nigę/osoba]

Transliteracja angielska narzuca akcent i wymowę obcą językowi japońskiemu. Dźwięk języka polskiego jest dużo bliższy, a przy odrobinie pomocy, zapis również pozwalałby na wierniejsze oddanie oryginału.

Pierwsze słowo zwykle zapisuje się jako „hito”. Powoduje to jednak położenie za dużego akcentu na dźwięk „i”. Dużo bliżej byłoby wypowiedzieć samogłoskę śladowo, tak jak w „ń” lub „ć”.

Podobnie drugie słowo, zapisywane zwykle jako „ningen”. Środkowe i końcowe „n” powinno być wypowiedziane nosowo, blisko dźwięków
w „ą” i „ę”.

Oba wyrazy 人 i 人間 oznaczają „człowiek/osoba”.

Soba w ostatnim słowie oznacza „obok”. „o-” to grzecznościowy przedrostek, który pełni funkcję zbliżoną do polskiego „szanowny”.

お側 [osoba] to nieużywane dziś słowo, służące do określenia z szacunkiem towarzystwa władcy lub arystokraty, np. służbę.

Może to być też odczytane jako nawiązanie do お前 [omae], jednego z wersji „ty”, które dosłownie oznacza „szanowne przede mną”. Niegdyś wyrażało najwyższy szacunek i stosowano je w stostunku do bóstw lub arystokracji, jednak przez wieki jego znaczenie się odwróciło i dzisiaj wyraża spoufalenie, protekcjonalizm lub pogardę.

愛 [aj] waj

愛 [aj] oznacza miłość.

you & mé

夢 [jume] oznacza sen lub marzenie.

Wstawienie znaku & w środek znaku 夢 sugeruje, żeby górną połowę przeczytać jako “ju”, a dolną jako “me”.

Roz-grzeb po-wód / 離式葬婚 [riśki sōkon]

Gra słowna oparta na zamianie miejscami pierwszych sylab słów „pogrzeb” i „rozwód”. W japońskim powstaje z tego przypadkowy
zbitek znaków (dosłownie: rozstanie-ceremoniapochówek-poślubiny). Z wyglądu, brzmienia i rytmu przypomina jednak japońskie przysłowia, które zawsze złożone są z czterech kandzi, sugerując pewne głębsze znaczenie lub mądrość życiową.

Kogo kusi 孤独死 [kodoksi]

孤独死 [kodoksi] oznacza samotną śmierć (孤独 — kodoku, samotność, 死 — si, śmierć).

Teraz を照す [o terasu]

“Terasu” oznacza oświetlać, rozświetlać, rozjaśniać. “O” to partykuła dopełnienia bliższego — oznacza, że następujący po niej czasownik dotyczy słowa poprzedzającego. Całość można byłoby przetłumaczyć jako „rozświetlać teraźniejszość”.

W japońskim „rozjaśniać” nie posiada znaczenia lepszego zrozumienia problemu. Wspólne za to są konotacje ze zmianą w kierunku dobra: pogodą ducha, radością, prawdą, boskością.

Forma nawiązuje do 絵馬 [ema], drewnianych tabliczek, na których zapisuje się życzenia (wobec siebie, bliskich lub całego świata) i wiesza w świątyniach.